Pátmos (Grieks: Πάτμος, Italiaans: Patmo) is de naam van een Grieks eiland in de Egeïsche Zee, gelegen in de nomos en de gelijknamige eilandengroep Dodekánesos (waarvan het het meest noordelijk gelegen eiland is). Wat betreft de bouwstijl doet het echter meer denken aan de Cycladen.

Het kleine, ca. 34 km² grote eiland is van oorsprong vulkanisch en telt zowat 2600 inwoners.

Rond 95 na Chr. werd de apostel Johannes verbannen naar het eiland. In de Grot van de Apocalyps schreef hij zijn Evangelie.

Ondanks de ontwikkeling van het moderne toerisme blijft de morele en spirituele uitstraling van de monnikengemeenschap erg groot, en bepalen de religieuze feestdagen nog in grote mate het levensritme van de inwoners.

Johannietenklooster
Het Klooster van de Evangelist Johannes werd in 1088 gesticht door de monnik Christódoulos († 1093), met de toestemming van de Byzantijnse keizer Alexios I Comnenus. Het werd gebouwd nabij de Grot van de Apocalyps waar, volgens de overlevering, de apostel Johannes in het jaar 95 tijdens zijn verbanning door keizer Domitianus het laatste boek van het Nieuwe Testament van de Bijbel, de Openbaring van Johannes zou hebben geschreven. Johannes was erheen gestuurd omdat hij de leer van Christus had verspreid in Efeze, maar na de dood van Domitianus in 97 zou hij naar Efeze teruggekeerd en er op hoge leeftijd ook overleden zijn. Het klooster geeft de indruk van een sterk fort dat in rumoerige tijden een bastion tegen piraten was. De lange stichtingsoorkonde van Alexios I wordt er nog steeds bewaard. Het is zeker een bezoek waard, omwille van de rijke kloosterkerk met fresco's uit de 13e eeuw, de bibliotheek met oude boeken, handschriften en oorkonden, en de schatkamer met een overvloed aan relikwieën, iconen en andere kostbare cultusvoorwerpen.

Grot van de Apocalyps
De Grot van de Apocalyps is nu deel van een kleiner kloostercomplex, dat vlak onder de top van de berg waar Chorá gelegen is. Ook dit klooster draagt de naam Johannietenklooster.

De grot is nog steeds in een vrij authentieke staat te bezichtigen. Te zien zijn onder meer de natuurlijke lessenaar die gebruikt werd de beroemde tekst op te schrijven, de nis waarin de evangelist zijn hoofd legde bij het slapen, het uitzicht vanuit de grot op de zee, die de evangelist vaak aanhaalde in zijn openbaring. verder is er een scheur in het plafond te zien die, volgens de overleveringen, ontstaan is tijdens een zeer heftig visioen.

Geschiedenis
Patmos wordt meerdere malen genoemd in de Griekse mythologie. Zo zou Zeus het eiland aan zijn dochter Artemis hebben geschonken. Orestes zou zich op het eiland hebben verscholen en daar de Artemistempel hebben gebouwd. Deze tempel zou op dezelfde plek gestaan hebben waar nu het Johannesklooster staat.

Toen de Turken in 1537 het eiland veroverden, betekende dat contradictorisch genoeg het begin van een grote bloeiperiode, want de Turken verdreven niet alleen de zeerovers naar meer westelijke gebieden in de Middellandse Zee, bovendien vestigden zij zich ook niet graag zelf op kleine, onvruchtbare eilanden zoals Patmos. Daardoor lieten zij het lokale bestuur aan de monniken, die zich ongestoord konden bleven inspannen om het christelijke geloof en de Griekse taal en cultuur te verspreiden. In 1713 werd er zelfs op Patmos een bijzonder invloedrijke kerkelijke Hogeschool gesticht.

Na de erkenning van de Griekse onafhankelijkheid in 1832 bleef het eiland echter onder Ottomaans bewind, waardoor het klooster ook de boot miste en samen met het Ottomaanse Rijk aan zijn verval begon.
Bij het begin van de 20e eeuw werd het eiland Patmos, net als de gehele Dodekanesos, Italiaans grondgebied, tot het in 1948 definitief aansloot bij Griekenland.